papet…

Σεληνιακό Πάρκο – Σκέψεις και Ημέρες

Σκόρπιες Ιδέες, Ορφανές

Να το! Πάλι με πιάνει αυτό το κάτι και δεν μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι ή να γράφω. Άτιμο πράγμα το μυαλό, άτιμη και η επικοινωνία. Πάνω ακριβώς που λεω “Φτάνει. Ως εδώ ήταν. Τώρα τα έχω όλα υπό έλεγχο.”, ξαφνικά πετάγεται μια ιδέα από το πουθενά και δε με αφήνει να ησυχάσω.

Συνήθως η ιδέα αυτή ξεχνιέται γρήγορα και είναι λίγες οι φορές που έχει κάποιο αποτέλεσμα ή ακόμα περισσότερο υιοθετείται. Σπάνια βρίσκει μια θέση ικανή και άξια αναφοράς, προστίθεται όμως και μεγαλώνει ανεπαίσθητα το πλήθος των αποριών και των ενδιαφερόντων μου.

Τις ιδέες αυτές τις ονομάζω “ορφανές”. Δεν ασχολούμαστε πολύ μαζί τους, δεν τις προσέχουμε αρκετά, ούτε τις αναγνωρίζουμε ως σημαντικές. Σήμερα νιώθω την ανάγκη να κάνω μια γιορτή για το προσωπικό μου ορφανοτροφείο και να παρουσιάσω στο κοινό μερικές από τις παραμελημένες εκπροσώπους του.

Εγώ: Ήρωας και Θύμα
Πρώτη και καλύτερη ανάμεσά τους, φιγουράρει “Η Θέση του Εγώ”. Όποτε σκεφτόμαστε, συζητάμε, ονειρευόμαστε ή προτείνουμε κάτι, δεν αφήνουμε ποτέ τον εαυτό μας έξω από το σύστημα, αντίθετα μάλιστα θεωρούμε ότι αξίζουμε να βρισκόμαστε στο κέντρο του. Ίσως φταιει το ότι μεγαλώνουμε με την ψευδαίσθηση πως είμαστε σπουδαίοι. Μια ψευδαίσθηση που άθελά τους μας προκαλούν οι γονείς και οι υπόλοιποι συγγενείς μας όταν είμαστε μικροί. Μπορώ να αναφέρω αμέτρητες περιπτώσεις που εκνευρίζομαι με μια κατάσταση που επικρατεί, όπως για παράδειγμα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, ενώ ταυτόχρονα φαντάζομαι μια άλλη, ιδανική και ιδεατή προφανώς, στην οποία μου αποδίδεται κάποια σημαντική θέση από ένα αόρατο χέρι δικαιοσύνης. Εθελοτυφλεί ή ψεύδεται όποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν έχει νιώσει ή φανταστεί κάτι τέτοιο. Ότι αξίζει δηλαδή πολύ περισσότερο από όσο του έχουν επιτρέψει οι συνθήκες να φανεί. Ο καθένας μας ξέρει για τον εαυτό του πόσο αξίζει. Ο καθένας μας πιστεύει για τον εαυτό του ότι αξίζει πολλά. “Ε, ρε και να ‘μουν εγώ στη θέση αυτών που αποφασίζουν για τα μεγάλα…”

Τα Παραμύθια της Χαλιμάς
Κάπως έτσι περνάμε στη δεύτερη ιδέα που λεει: “Ε, ρε και να ‘μουν εγώ στη θέση αυτών που αποφασίζουν για τα μεγάλα… Σιγά μην επέλεγα εγώ αυτά τα παραμύθια για τα παιδιά μας…” Είναι λοιπόν περίεργο, αλλά πάντα τα παραμύθια τραβούσαν την προσοχή μου. Όχι επειδή ήταν εντυπωσιακά, μα επειδή κάτι με ξένιζε και μου προκαλούσε φόβο. Μεγάλωσα μέχρι να αντιληφθώ ότι τα κλασσικά παραμύθια δεν είναι τίποτε άλλο παρά ωραιοποιημένες ιστορίες τρόμου. Τα πιο μακροσκελή ίσως να μπορούσαν να γυριστούν και ταινίες θρίλερ. Το μολυβένιο στρατιωτάκι χάνει το πόδι του επειδή λιώνει, στη βασίλισσα του χιονιού οι παγωμένες νιφάδες κόβουν σαν ξυράφι τα μάτια και τυφλώνουν, ενώ ο κακός λύκος τρωει (ή βιάζει) γιαγιά και κοκκινοσκουφίτσα. Η Χιονάτη δηλητηριάζεται από μέλος της οικογένειάς της και τοποθετείται σε ένα φέρετρο από κάτι περίεργους νάνους τη στιγμή που η ζωή της Αλίκης που έχει πάρει ναρκωτικά, απειλείται από μια ντάμα κούπα στη Χώρα των Θαυμάτων. Οι απορίες μου διαδέχονται η μία την άλλη. Πώς είναι δυνατόν αυτές οι ιστορίες να απευθύνονται σε παιδιά; Πως γίνεται να θεωρούνται κλασσικές και να έχουν τόση διάδοση και τόσο μεγάλη διάρκεια ζωής; Ποια μπορεί να είναι η ψυχική κατάσταση ενός ανθρώπου που δημιουργεί τέτοια νοητικά κατασκευάσματα; Υπάρχει όντως σημαντικό παιδαγωγικό όφελος κατά τη διήγηση αυτών των ιστοριών;

Άγιοι Προσοδοφόροι
Οι περίεργες ιστορίες βέβαια δεν είναι προνόμιο μόνο του παρελθόντος. Ακόμη και σήμερα κατασκευάζονται αντίστοιχες ιστορίες, μόνο που απευθύνονται σε ενήλικες. Έστω κι αν θεωρήσει κανείς ότι στην περίπτωση των παραμυθιών ένας από τους λόγους συγγραφής ήταν η προσωπική έκφραση και ικανοποίηση, τουλάχιστον τα προσχήματα διατηρούνταν και κανείς δεν υποστήριζε ότι πρόκειται για αληθινές ιστορίες. Σήμερα τα παραμύθια παρουσιάζονται ως ιστορικά ντοκουμέντα και πίσω από όλα βρίσκεται ένας και μοναδικός στόχος, που δεν είναι άλλος από το κέρδος. Τιτλοφορούνται μάλιστα με ηχηρές λέξεις και προσπαθώντας να αποφύγουν την όποια έρευνα με το θέμα καταφεύγουν στο μοναδικό ασφαλή, απυρόβλητο χώρο της πίστης. “Βίοι Αγίων”, “Τα θαύματα του Οσίου Σαρδανάπαλου”, “Ο Οσιομάρτυρας Μήτσος από την Άνω Παναγιά” και ούτω καθ’ εξής. Με κίνητρο το χρήμα, πρόσχημα τα θαύματα και υπό την ανοχή αλλά και την προστασία ισχυρών προσώπων της εκκλησίας, τα τελευταία χρόνια στήνονται ολόκληρες επιχειρήσεις, εξαιρετικά προσοδοφόρες με τη μορφή μοναστηριών. Με το χρόνο, αποδεικνύεται τελικά πως είναι πραγματικά εξαιρετικά έξυπνη επιχειρηματική κίνηση η εφεύρεση θαυματουργών αγίων. Οι πιστοί συρρέουν ελπίζοντας σε ένα θαύμα τη στιγμή που κάποιοι αετονύχηδες τρίβουν τα χέρια τους από ικανοποίηση. Και μια απορία της στιγμής: Πόσοι φυγόδικοι, κατάδικοι και ύποπτοι, χωρίς ίχνος πίστης, καταφεύγουν σε μοναστήρια και ιδιαίτερα στο Άγιο Όρος προσπαθώντας να κρυφτούν υποδυόμενοι τους μοναχούς;

Αμερικάνοι, ποιος κινεί τα νήματα;
Είναι τα χρήματα που διαμορφώνουν πολιτικές και ορίζουν τις κινήσεις μας. Ποιοι βρίσκονται πίσω από αυτά όμως; Είναι παιδαριώδες να πιστέψουμε πως οι πολιτικοί κυβερνούν. Καταλαβαίνουμε όλοι μας πως στην πραγματικότητα είναι μαριονέτες που προσπαθούν με κάθε τρόπο να ανέλθουν ή να παραμείνουν στην εξουσία. Μου φαίνεται όμως εξίσου λανθασμένο να υποθέσουμε ότι αυτοί που αποφασίζουν είναι μερικοί, μετρημένοι στα δάχτυλα, επιχειρηματίες. Το περίεργο είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι τόσο χορτασμένοι από πλούτη που δεν έχουν ουσιαστικά κανένα λόγο να επιδιώκουν περισσότερα. Με κίνδυνο να θεωρηθώ ρομαντικός, υποστηρίζω πως είναι για εμένα αδιανόητο κάποιος ήδη πλούσιος να προκαλεί πολέμους μόνο και μόνο για να κερδίσει περισσότερα χρήματα. Αντιλαμβάνομαι πως η απληστία μπορεί να δικαιολογήσει κάτι τέτοιο αλλά αρνούμαι να πιστέψω την παντελή έλλειψη ανθρωπιάς από οποιονδήποτε νοήμονα, έστω και ψυχικά διαταραγμένο άνθρωπο. Φυσικά, συνεχίζω να μην καταλαβαίνω.

Στρατός ο ευλογημένος, τι κάνουμε εδώ;
Δεν καταλαβαίνω όπως και δεν καταλάβαινα και παλιότερα διάφορα πράγματα. Ένα από αυτά είναι και ο στρατός, όπως και η σχέση του με την εκκλησία. Μάλλον υπάρχει κάτι που συνδέει στενά αυτές τις δύο οργανώσεις αλλά δεν το έχω ανακαλύψει ακόμα. Θυμάμαι μου έκανε εντύπωση όταν άκουσα κατά τη διάρκεια λειτουργίας σε εκκλησία την ευλογία υπέρ των στρατευμάτων. Μα καλά, ο καλός ο Θεός δεν είναι που έδωσε την εντολή “Ου φονεύσεις”; Πως γίνεται τώρα να ευλογεί τα κανόνια; Τέλος πάντων, ας το προσπεράσουμε αυτό.

Το θέμα που με απασχολεί περισσότερο είναι ότι επί χρόνια προσπαθώ να βρω το λόγο ύπαρξης στρατευμάτων και δεν μπορώ. Όποιος έχει ζήσει αυτήν την εμπειρία καταλαβαίνει αμέσως πως κανένας στρατός δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόμαχος, με τη λογική ότι δεν είναι σε θέση να υπερασπιστεί τίποτα και κανέναν σε περιπτώσεις επίθεσης με σύγχρονα μέσα (βλ. βιολογικός πόλεμος). Θυμάμαι πριν χρόνια, όταν υπηρετούσα ως έφεδρος αξιωματικός τη θητεία μου έκανα μια αντίστοιχη ερώτηση για το σκοπό διατήρησης στρατευμάτων στο διοικητή της μονάδας. Ο διάλογος, αν και έχει περάσει αρκετός καιρός, χαράχτηκε έντονα στη μνήμη μου και κατά συνέπεια είναι αρκετά ακριβής:

– Κύριε διοικητά, έχω μια απορία σχετική με το στρατό. Είμαστε εδώ μαζεμένοι στο στρατόπεδο περίπου 200 άτομα. Άλλος προσπαθεί περισσότερο, άλλος λιγότερο, άλλος καθόλου να κάνουμε πράγματα… Αλήθεια, τι κάνουμε εδώ;
– Χα, χα, χα… Α, ρε δόκιμε, με έκανες και γέλασα… Λοιπόν, να σου πω κάτι; Όταν, πριν από 28 χρόνια μπήκα στη Σχολή Ευελπίδων είχα την ίδια απορία με εσένα. Και ξέρεις; Ακόμα την έχω! Έδωσα όμως μια απάντηση για να μην ταλαιπωρώ τον εαυτό μου. Να στην πω κι εσένα;
– Φυσικά…
– Λοιπόν, ο στρατός υπάρχει για τρεις λόγους. Ο πρώτος είναι για να αγοράζουμε όπλα από αμερικάνους, γερμανούς κλπ και να μας δίνουν ανταλλάγματα σε διπλωματικό επίπεδο. Ο δεύτερος είναι για να δώσουμε δουλειά σε κατοίκους ακριτικών περιοχών που αν δεν υπήρχε ο στρατός θα πείναγαν. Ο τρίτος λόγος είναι και ο πιο αστείος αλλά και ο πιο σημαντικός δόκιμε. Ο στρατός υπάρχει για να κάνουμε παρελάσεις! Μάλιστα. Να κάνουμε παρελάσεις και να νιώθει ο κόσμος ασφάλεια και σιγουριά. Σε κάλυψα;

Φιλόσοφοι Χωριάτες.
Έχω αρχίσει τον τελευταίο καιρό να καλύπτομαι από θέσεις που ίσως παλιότερα να απέρριπτα ως αναχρονιστικές ή απλοϊκές. Αρχίζω, για παράδειγμα, να εκτιμώ τη συμπεριφορά ανθρώπων που με χλευαστικό τόνο αποκαλούσα “Χωριάτες”. Μπορεί το τακτ να μην είναι το δυνατό του σημείο, όμως ο “χωριάταρος” φίλος δε θα σε κρεμάσει, ούτε θα σου τη φέρει από πίσω, όχι γιατί είναι καλύτερος άνθρωπος αλλά επειδή ξέρει ότι αν σου κάνει “λαδιά”, την επόμενη μέρα θα του την έχεις στημένη και θα έχει έρθει η σειρά του. Ο χωριάτης, αν σε αγαπάει θα γίνει χαλί να τον πατήσεις, αν πάλι σε αντιπαθεί δε θα το κρύψει. “Δώσε θάρρος στο χωριάτη να σου ανέβει στο κρεβάτι” λεει η παροιμία, αλλά δεν εξετάζει το πώς νιώθει ο χωριάτης γι΄ αυτό. Θεωρώ σχεδόν σίγουρο ότι ελπίζει να σου το ανταποδώσει.

Δεν προσπαθώ να εξάρω κάθε “χωριάτικη” συμπεριφορά. Απλώς υπενθυμίζω ότι μπορεί κανείς να βρει σε αυτή πράξεις αυθεντικές και στάση ζωής φιλοσοφημένη, έστω και υπό το πρίσμα μιας κάπως περίεργης οπτικής.

Τοπικές συμπάθειες
Δεν ξέρω ποιος είναι ο λόγος, αλλά νιώθω μια ιδιαίτερη συμπάθεια για:
– Τους Κρητικούς. Είναι περίεργοι άνθρωποι, αυθεντικοί στη συμπεριφορά τους, ικανοί να κάνουν το μεγαλύτερο καλό και το μεγαλύτερο κακό. Στο μυαλό μου τους θεωρώ “ειδική κατηγορία ανθρώπων”. Διαφέρουν. Κάνει “μπαμ” από μακριά.
– Τους Θεσσαλονικείς και τους Πειραιώτες. Τους βάζω πάντα μαζί χωρίς να είμαι σίγουρος γιατί. Το σίγουρο είναι πως τόσο οι ίδιοι, όσο και οι πόλεις τους, μου ασκούν μια παράξενη γοητεία και με κάνουν να νιώθω ζεστασιά.

Advertisements

17 Ιουλίου 2006 - Posted by | Διάφορα

1 σχόλιο »

  1. XM eimai mesa se autoys poy simpatheis loipon… e tote se simpathw kai egw… kalimera :)

    Σχόλιο από parafonos | 6 Αυγούστου 2006 | Απάντηση


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: