papet…

Σεληνιακό Πάρκο – Σκέψεις και Ημέρες

Γλώττα (Μέρος 2ο)

Σκέφτομαι ακόμα τη γλώσσα. Κουβεντιάζω με μια φίλη, δασκάλα, και μαθαίνω πως διδακτικά ο “ήρεμος” γράφεται πλέον με το “ι” του ήλιου και όχι με “ήτα”, ο ύφαλος με το “ι” της ύαινας και όχι με “ύψιλον”. Δεν καταλαβαίνω πώς γίνεται τελικά στα παιδικά μυαλά ο διαχωρισμός των δύο “ο”. Ο-μικρόν και Ω-μέγα. Ακόμα και τα ονόματά τους έχουν νόημα. Δίνει κανείς πια σημασία σε αυτό;

Διαβάζω την επιγραφή “Εδώ θα βρεις ότι χρειάζεσαι” και περιμένω τη συνέχεια της φράσης που όμως δεν έρχεται ποτέ. Το “ό,τι” έχει χάσει το κόμμα και την έννοιά του και έχει μπερδευτεί με μια άλλη ομόηχη λέξη. Μπερδέυτηκαν ακόμα και το “σαν” με το “ως”. Άκουσα τις προάλλες σε δημόσια ομιλία την έκφραση “Σαν πρόεδρος του Χ συλλόγου…” “Σαν”; Δηλαδή δεν είσαι πρόεδρος; Απλά τον παριστάνεις; Το “σαν” παρομοιάζει, το “ως” σημαίνει “με την ιδιότητα”.

Δεν είναι τόσο η κακή χρήση της γλώσσας που με ενοχλεί, όσο οι αντιδράσεις που (δεν) προκαλεί το φαινόμενο αυτό. Εξηγούμαι. Δεν περιμένω, ούτε επιθυμώ να μιλούν όλοι ακολουθώντας πιστά γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες. Πιστεύω βαθιά στην αξία του προσωπικού τρόπου έκφρασης, ακόμα κι αν το αποτέλεσμα δεν είναι τυπικά σωστό. Θα με ενοχλούσε μάλιστα αν υπήρχε απόλυτη ομοιογένεια λόγου σε όλους τους ομιλούντες την ελληνική. Χαίρομαι που διατηρείται το λεξιλόγιο “του δρόμου” ή που μπορώ να ξεχωρίσω από την ομιλία έναν Κρητικό από έναν Πελοποννήσιο ή ένα Βορειοελλαδίτη.

Εντύπωση μου κάνει ο “επίσημος” λόγος των εφήβων. Ως άκουσμα, αρχικά ηχεί σοβαρός. Μια πιο προσεκτική όμως εξέταση δίνει έντονη την αίσθηση κακέκτυπου τηλεοπτικής πολιτικής συζήτησης. Ο λόγος είναι “ξύλινος”, η έκφραση σοβαροφανής, οι λέξεις πομπώδεις και αταίριαστες, ενώ οι φράσεις μοιάζουν να λέγονται “παπαγαλία”, χωρίς επίγνωση του νοήματός τους. Δεν κάνω επίθεση σε κανέναν. Δεν γκρινιάζω. Απλώς παρατηρώ.

Με θορυβεί ο ωχαδερφισμός και η επιπολαιότητα στην αναγνώριση του θέματος από τον κόσμο. Δείχνουν αφελείς οι εκφράσεις του τύπου “Τα σημερινά παιδιά δεν ξέρουν καθόλου να μιλάνε… Πωπώ… Λεξιλόγιο μηδέν… Ενώ εμείς παλιά…” και σε αυτές απαντώ λαϊκά “Που πας ρε Καραμήτρο;”. Αλήθεια, ποιος μπορεί να υποστηρίξει πως έχει άρτια γνώση της γλώσσας και εκφέρεται σωστά; Ελάχιστοι; Κανείς; Αφήνομαι να παρασυρθώ από σκέψεις για τη γλώσσα, να αναπροσδιορίσω τη θέση της στο νοητικό μου οικοδόμημα. Τις παραθέτω. Ξεκινώ με τις λέξεις.

Οι λέξεις από μόνες τους λίγα έχουν να προσφέρουν. Αν συνδυαστούν όμως κατάλληλα μεταξύ τους μπορούν να σχηματήσουν φράσεις, προτάσεις, περιόδους και ολόκληρα κείμενα που κάποιες φορές εκφράζουν σκέψεις, συναισθήματα, φανερώνουν αλήθειες, μεταβάλλουν καταστάσεις, προκαλούν πολέμους, επικυρώνουν συμφωνίες, περιγράφουν άυλες επινοήσεις, δίνουν ζωή σε φανταστικούς ήρωες, συντηρούν μνήμες, αγκαλιάζουν το σύμπαν…
Οι δυνατότητες της γλώσσας μοιάζουν αστείρευτες, έχουν μάλιστα ωθήσει κάποιους να πιστεύουν ότι ουσιαστικά ταυτίζεται με τη σκέψη και μας δίνει τη μόνη έλλογη απόδειξη, ή ένδειξη αν προτιμάτε, ύπαρξης της ίδιας της ζωής.

Η λέξη κλειδί όμως πάντοτε είναι ο συνδυασμός. Χωρίς αυτόν, τίποτα δεν είναι επαρκές, πόσο μάλλον πλήρες. Είμαστε λοιπόν, οι άνθρωποι, “συνδυαστές” και ανάλογα με την ικανότητά μας αυτή να συνδυάζουμε, μπορούμε να χαρακτηριστούμε από τους ομοειδείς μας ως μορφωμένοι, καλλιεργημένοι ή ακόμη και ευφυείς. Ο συνδιασμός στην Ιταλική καλείται combina. Είμαστε τότε όλοι, λίγο ή πολύ, “κομπιναδόροι”. Εύλογα λοιπόν αναρωτάται κανείς αν και η ίδια μας η ζωή, έτσι όπως την αντιλαμβανόμαστε, δεν είναι παρά μια καλοστημένη “κομπίνα”…

May the Force b with u…

papet

Advertisements

9 Ιουνίου 2006 - Posted by | Διάφορα

1 σχόλιο »

  1. Καλημέρα. Διαβάζω τις παρατηρήσεις στο δεύτερο κείμενό σου για τη γλώσσα και βρίσκω και δικές μου σκέψεις εκεί μέσα. Προσπάθησα να μπω στο πρώτο αλλά δεν εμφανίζεται τίποτα.-

    Στο τελευταίο σου κείμενο: Κι όμως τα «Τα χέρια κολλάνε. Ξεραμένο αναψυκτικό», «Ο καιρός δεν περνάει. Αλλά περνάει τελικά. Είμαστε ξένοι»,»Δεν υπάρχει νικητής» είναι πιο δικά μου κι ας είναι δικά σου.-

    Χωρίς άλλη συνειδητή ιδιοτέλεια πέρα από αυτό που φαίνεται=Πόσο είσαι; (ηλικία εννοώ). Ευχαριστώ για το σχόλιο. Πιο κουτορνίθι από ποτέ.

    Σχόλιο από koytornithi | 19 Ιουνίου 2006 | Απάντηση

  2. Το πρώτο κείμενο για τη γλώσσα πρέπει τώρα να δουλεύει.
    Μου είπαν πως γεννήθηκα κάπου στο 1977.
    Ανταποδίδω τις ευχαριστίες.

    Σχόλιο από papet | 20 Ιουνίου 2006 | Απάντηση


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: